อักษรธรรมล้านนา มีที่มาอย่างไร?

จากมอญ → หริภุญไชย → สุโขทัย → ล้านนา**

รับอิทธิพลสำคัญจาก “อักษรมอญโบราณ”

นักวิชาการส่วนใหญ่เห็นตรงกันว่า
อักษรธรรมล้านนาได้รับอิทธิพลโดยตรงจาก

“อักษรมอญโบราณ”

ซึ่งเคยใช้ในอาณาจักรหริภุญไชย
บริเวณลำพูนในปัจจุบัน

เมื่อพระพุทธศาสนาแบบลังกาวงศ์เผยแผ่เข้ามาในภูมิภาคนี้
คัมภีร์ภาษาบาลีจึงถูกจารด้วยอักษรมอญ

ต่อมา
รูปแบบอักษรจึงค่อย ๆ พัฒนา
จนกลายเป็น “อักษรธรรม” ที่ใช้ในล้านนา

การพัฒนาเป็นอักษรหลักของอาณาจักรล้านนา

เมื่ออาณาจักรล้านนาเจริญรุ่งเรือง
อักษรธรรมล้านนา
กลายเป็นอักษรสำคัญสำหรับ
การจารคัมภีร์พระพุทธศาสนา
การบันทึกตำนาน
การเขียนตำรายา
การเขียนคาถาและยันต์
และการสืบทอดองค์ความรู้ของครูบาอาจารย์
กล่าวได้ว่า
อักษรธรรมล้านนา
คือ “ภาชนะของความรู้” ของสังคมล้านนาในอดีต

การแพร่กระจายสู่ล้านช้าง เชียงตุง และสิบสองปันนา

ต่อมา
อักษรธรรมล้านนาได้แพร่กระจายไปยัง
เชียงตุง
เชียงรุ่ง
ล้านช้าง
และถูกปรับรูปแบบตามภาษาและวัฒนธรรมของแต่ละพื้นที่
จนเกิดรูปแบบต่าง ๆ เช่น

อักษรธรรมไทเขิน
อักษรธรรมไทลื้อ
โตธรรมลาว
โตธรรมอีสาน

สะท้อนความสัมพันธ์ของเครือญาติทางวัฒนธรรม
ของกลุ่มชาติพันธุ์ไทในภูมิภาคนี้

อักษรธรรมล้านนา
จึงไม่ใช่เพียงตัวอักษร

แต่คือ

ร่องรอยของการเดินทางของพระธรรม
ร่องรอยของครูบาอาจารย์
และร่องรอยของอารยธรรมล้านนา
ที่ยังคงมีชีวิตอยู่จนถึงปัจจุบัน
และยังรอให้คนรุ่นใหม่กลับมาเรียนรู้
ทำความเข้าใจ
และสืบทอดต่อไป

เรียบเรียงโดยเวทปรัชญา
จากภาพ ดร.สุบิน นะหน้าทอง เปิดกรุปั้บสาโบราณที่ได้สะสมไว้เพื่องานอนุรักษ์